Κινητοποιήστε το λόμπυ της εδαφικής συνοχής !

MAP_B.1-largeΑναζητώντας εργαλεία για μιά αποτελεσματική διαπραγμάτευση, εύλογα κανείς μπορεί να επαναφέρει στο τραπέζι, ένα ξεχασμένο ευρωπαικό στόχο : αυτόν της “εδαφικής συνοχής”[1].Η ιδέα της μείωσης των περιφερειακών ανισοτήτων αναγνωρίστηκε ήδη από τη Συνθήκη της Ρώμης (1957) ενώ στις αρχές της δεκαετίας του 1970, συνειδητοποιήθηκε ότι η νομισματική ένωση δεν θα μπορούσε να επιτευχθεί αν συνέχιζαν να υπάρχουν ευρείες περιφερειακές διαφορές στις οικονομικές επιδόσεις. Έτσι, η περιφερειακή πολιτική φάνηκε να είναι ένα ουσιαστικό εργαλείο της οικοδόμησης της Ένωσης, αν και το μέγεθος των κεφαλαίων που επενδύονταν για την περιφερειακή πολιτική συνήθως επισκιάζονταν από εκείνο των αγροτικών επιδοτήσεων. Η κοινωνική και οικονομική συνοχή, στόχοι της ΕΕ από την Ενιαία Ευρωπαϊκή Πράξη του 1986, ήρθαν ως αποτέλεσμα της αναγνώρισης ότι η δημιουργία της ενιαίας αγοράς θα συνέβαλε στην αύξηση των οικονομικών ανισοτήτων, εκτός και αν λαμβάνονταν αντισταθμιστικά μέτρα. Έτσι, η πιθανότητα να φέρει το άνοιγμα της οικονομίας κινδύνους για τις ασθενέστερες περιφέρειες είχε ήδη προβλεφθεί, η Ευρώπη ήταν εξοικειωμένη μαζί της, ήδη από τα μέσα της δεκαετίας του ‘80. Η εδαφική συνοχή προστέθηκε λοιπόν συνειδητά, πρώτα στις Εκθέσεις Συνοχής και κατόπιν στη Συνθήκη της Λισαβόνας (2007), ως συντρέχουσα μάλιστα αρμοδιότητα της ΕΕ.

Στον αντίποδα των απαιτήσεων των εταίρων-δανειστών, της αποπληρωμής ενός χρέους μη βιώσιμου, της διατήρησης ανεργίας και φτώχειας σε έναν αόριστο χρονικό ορίζοντα, αξίζει να υπενθυμίσουμε το χαρακτήρα που η Συνθήκη της Λισαβόνας επιφυλάσσει στην Ενωση: «Η Ένωση θα εργάζεται για τη βιώσιμη ανάπτυξη της Ευρώπης με γνώμονα την ισόρροπη οικονομική ανάπτυξη και τη σταθερότητα των τιμών, την άκρως ανταγωνιστική κοινωνική οικονομία της αγοράς, με στόχο την πλήρη απασχόληση και κοινωνική πρόοδο, και ένα υψηλό επίπεδο προστασίας και βελτίωσης της ποιότητας του περιβάλλοντος…θα προάγει την οικονομική, κοινωνική και εδαφική συνοχή και την αλληλεγγύη μεταξύ των κρατών μελών….θα σέβεται την πλούσια πολιτιστική και γλωσσική πολυμορφία και θα μεριμνά ώστε η πολιτιστική κληρονομιά της Ευρώπης να διαφυλάσσεται και να ενισχύεται ». (Άρθρο 3). Και συνεχίζει (Άρθρο 174) :” ..η Ένωση αποσκοπεί στη μείωση των διαφορών μεταξύ των επιπέδων ανάπτυξης των διαφόρων περιοχών και στη μείωση της καθυστέρησης των λιγότερο ευνοημένων περιφερειών….ιδιαίτερη προσοχή δίδεται στις αγροτικές περιοχές, τις περιοχές που συντελείται βιομηχανική μετάβαση και στις περιοχές που πλήττονται από σοβαρά και μόνιμα φυσικά ή δημογραφικά μειονεκτήματα, όπως οι βόρειες περιφέρειες με πολύ χαμηλή πυκνότητα πληθυσμού και οι νησιωτικές, διασυνοριακές και ορεινές περιφέρειες”

Ωστόσο, μία από τις «μεταρρυθμίσεις» που απαιτούν οι εταίροι-δανειστές από τους Έλληνες είναι ο τερματισμός της επιδότησης του ΦΠΑ που παρέχεται σε νησιωτικές περιοχές. Όμως, ο μειωμένος ΦΠΑ αποτελεί ένα φορολογικό μέτρο απόλυτα συμβατό με την αντιμετώπιση των «σοβαρών και μόνιμων φυσικών μειονεκτημάτων» που αντιμετωπίζουν οι απομακρυσμένες νησιωτικές κοινότητες, δρα αντισταθμιστικά στο αυξημένο κόστος της εισαγωγής βασικών αγαθών σε αυτές τις περιοχές, συμβάλλει δηλαδή καθοριστικά στην εδαφική συνοχή.

Είναι λυπηρό, λοιπόν, η εδαφική συνοχή να κινδυνεύει σήμερα να καταλήξει στοιχείο μιάς κακώς εννοούμενης Ευρωπαικής ρητορίας και ενός συνόλου δράσεων που έχουν θυσιάσει τα ιδεώδη της αλληλεγγύης μεταξύ των λαών υπέρ της αλληλεγγύης μεταξύ των δανειστών. Αντ’αυτού, αν υποστηριχθεί από στοιχεία τεκμηρίωσης (εδώ το Πρόγραμμα ESPON[2] για την Ευρωπαική Χωρική ανάπτυξη και Συνοχή έχει ήδη παράγει πολύτιμη γνώση, στοιχεία, δείκτες, χάρτες), μεταφραστεί σε συγκεκριμένα πολιτικά εργαλεία και ληφθεί σοβαρά και ρητά υπόψη στις διαπραγματεύσεις, θα μπορούσε να αποτελέσει τη βάση για την αναδόμηση και ανάκαμψη των περιφερειακών οικονομιών και για μιά ουσιαστική περιφερειακή αλληλεγγύη.

Aς ελπίσουμε οτι η πεποίθηση της Danuta Hubner Επιτρόπου για την Περιφερειακή Πολιτική (2004-2009) οτι «η εδαφική συνοχή αφορά την προσαρμογή στις σημερινές προκλήσεις και αποτελεί το ευρωπαικό μοντέλο βιώσιμης απασχόλης και ανάπτυξης» δεν θα παραμείνει γράμμα κενό. Και δεν είναι αμελητέο το λόμπυ της εδαφικής συνοχής που μπορεί να υποστηρίξει ανάλογες προτάσεις, η οικογένεια της συνοχής με τα δίκτυα των Ευρωπαικών νησιωτικών περιφερειών (CPMR), των νησιωτικών επιμελητηρίων (INSULEUR), των ευρωπαικών μικρών νησιών (ESIN), των ορεινών περιοχών της Ευρώπης (EUROMONTANA) και τόσα άλλα είναι εξαιρετικά ενεργά. Μένει να κινητοποιηθούν στην κοινή επιδίωξη και στην περιφερειακή αλληλεγγύη.

 **Η Στέλλα Κυβέλου είναι Επίκουρη Καθηγήτρια του Τμήματος Οικονομικής και Περιφερειακής Ανάπτυξης του Παντείου Πανεπιστημίου και τ.διευθύντρια του Εθνικού Σημείου Επαφής ESPON (2007-2013)

[1] Βλ. και Κυβέλου Στ. Από τη χωροταξία στη χωροδιαχείριση, Η έννοια του στρατηγικού χωρικού σχεδιασμού και της εδαφικής συνοχής στην Ευρώπη, Εκδόσεις ΚΡΙΤΙΚΗ, Αθήνα 2010

[2] βλ. ESPON : www.espon.eu

Δημοσιεύθηκε 4.7.2015 στα YSTERGRAFA.GR

Advertisements

About skyvelou

Stella Sofia Kyvelou Architect-Planner PhD Ass Professor, Dpt of Economics and Regional Development School of Sciences of Economics and Public Administration Panteion University of Social and Political Sciences of Athens Director of Greek ESPON Contact Point (2007-2013)
This entry was posted in Uncategorized. Bookmark the permalink.

2 Responses to Κινητοποιήστε το λόμπυ της εδαφικής συνοχής !

  1. Pingback: Aπο τον διαφωτισμό στην συνεργατική οικονομία | Spiros

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s